19. jan, 2018

I have a dream

I-have a Dream

Afgelopen maandag 15 januari was het Martin Luther King Day.  Dit is een Amerikaanse feestdag ter ere van de burgerrechtenactivist en houder van Nobelprijs voor de vrede 1964, die standaard op de 3e maandag van januari wordt gevierd.  De dag werd ingesteld omdat Martin Luther King op 15 januari 1929 werd geboren.

Het was dus prachtig dat de MLK Day in 2018 precies op zijn verjaardag viel.  De eerste keer werd deze dag gevierd op 20 januari 1986. Sinds 2000 wordt deze dag in alle Amerikaanse staten herdacht en/of gevierd.  Het is geen verplichte vrije dag, zodat veel ambtenaren wel vrij zijn, maar bedrijven wel open mogen blijven. 

Martin Luther King ijverde tijdens zijn leven voor gelijke burgerrechten voor iedereen van afro-Amerikaanse afkomst.  In de jaren 60 waren nog veel zaken gescheiden voor blanken en niet-blanken. Zo mochten afro-Amerikaanse mensen alleen achterin de bus zitten en moesten ze naar aparte toiletten. Dat dit in praktijk gênante en rare situaties met zich mee bracht, laat de film hidden figures uit 2016 zien.  Volgens de international movie database gaat de film over het volgende verhaal: 

Geregisseerd door Theodore Melfi
met Taraji P. Henson, Octavia Spencer en Janelle Monáe

Het verhaal van Katherine Johnson, Dorothy Vaughn en Mary Jackson. Drie briljante Afro-Amerikaanse vrouwen die werken bij NASA. Ze weten belangrijke wiskundige data te leveren om de eerste succesvolle ruimtemissie te realiseren. Deze prestatie zou het vertrouwen van de natie herstellen en zou mensen, ongeacht ras of geslacht, inspireren om groots te dromen. Gebaseerd op een waargebeurd verhaal.

Een van de hoofdrolspelers wordt gefilmd terwijl elke keer als ze naar het toilet wil gaan, een heel eind over het terrein moet lopen, door weer en wind, speciaal naar de eigen toiletten ingericht voor de afro-Amerikaanse werkneemsters.  Ook zijn er aparte thermoskannen voor koffie en thee voor hen in gebruik. 

Martin Luther King was niet de enige Afro-Amerikaanse burgerrechtenactivist maar wel een prominente leider die vooral deze strijd via geweldloze acties en demonstraties wilde bereiken. Voor het grote publiek werd hij bekend door de zogenaamde mars op Washington, gehouden op 28 augustus 1963.   Martin Luther King sprak de menigte toe vanaf de voet van het Lincoln standbeeld in Washington. De menigte werd geschat op zo'n 250.000 deelnemers. 

Op dat moment was de speech nog niet het beste wat Martin Luther King ooit had geproduceerd. De zangeres Mahalia Jackson die kort daarvoor had gezongen, schreeuwde hem toe, vertel hen over je droom Martin.

Martin Luther King schoof zijn aantekeningen opzij en leverde toen de beroemde speech af, die velen erkennen als misschien wel tot de topspeeches ooit gehouden, met de legendarische woorden: I have a Dream. Een droom over dat iemand beoordeeld wordt naar zijn acties en niet op basis van zijn huidskleur en gelijkberechtigd zal worden. Via YouTube kun je de kern van deze speech beluisteren.

 https://youtu.be/KyI1LMmV3V0

Ik heb in 2013 samen met een paar vrienden de oostkust van de Verenigde Staten bezocht en natuurlijk moesten we ook even naar Washington DC. Op de plek waar Martin Luther King zijn beroemde speech heeft gehouden is een gedenktegel gemaakt met de tekst: I have a Dream Martin Luther King jr.  The march on Washington for jobs and freedom, august, 28 1963. De tekst is al flink aan het afslijten, omdat hier miljoenen toeristen overheen lopen en de plek 24 uur per dag toegankelijk is. 

Merkwaardig genoeg heb ik toen de herdenkingstegel alleen maar gefilmd en niet gefotografeerd. Toch voelde ik het als een bijzonder moment om op deze historische plek te staan. In de jaren 60 volgde je King als je voor een oplossing koos van geweldloosheid. Het alternatief was het gebruik van geweld, ter zelfverdediging hetgeen door Malcolm X en zijn aanhangers werd gepropageerd. 

Het viel ook niet mee, om maar geweldloos te blijven demonstreren terwijl veel demonstraties met bruut geweld door de overheidsdiensten uit elkaar werden geslagen, met name in de zuidelijke staten. Daarom wordt wel gezegd dat veel jongeren de weg van Martin Luther King niet meer gingen volgen en gedesillusioneerd afhaakten. De ongelijkheid, de armoede en kans op verbeteringen gingen in hun ogen te langzaam. Het geweld van de Ku klux Klan waarbij onschuldige mensen gelynched werden, hielpen daar ook niet aan mee en de overheid beschermden deze onschuldigen niet adequaat. Er is wel gesuggereerd dat de directeur van de FBI J. Edgar Hoover, een racist was en Martin Luther King haatte. De FBI-directeur was tot aan zijn dood in 1972 een erg machtige man.

Martin Luther King probeerde hierop zijn strijd te verbreden en sprak zich uit tegen deelname aan de Vietnamoorlog. Hij trachtte een brug te slaan tussen blank en zwart door te strijden tegen armoede en werkloosheid bij de gehele bevolking. 

In april 1968 begaf Martin Luther King zich naar Memphis, Tennessee om een staking van vuilnisarbeiders te ondersteunen. Op 4 april om 6 uur in de avond stond Martin Luther King op het balkon van het Lorraine motel samen met zijn medewerkers toen een enkel geweerschot klonk en hij dodelijk gewond neerviel.  Martin Luther King werd naar een ziekenhuis getransporteerd en na een uur was hij overleden. Er braken enorme rellen uit in Amerika, in meer dan 100 steden, waarbij er veelvuldig brandgesticht werd en geplunderd

Dit gaf president Lyndon B. Johnson de nodige steun in het Congres om op 11 april de wet fair housing act aan te kunnen nemen, een belangrijke doorbraak in de gelijke burggerechtenstrijd. Pas in juni 1968 wist men een zekere James Earl Ray te arresteren in Londen. James Earl Ray werd in 1969 veroordeeld voor de moord op dominee Martin Luther King. Hij stierf in 1998 in de gevangenis. 

De familie van King heeft echter vanaf de jaren zeventig geijverd voor een heropening van de zaak tegen Ray. Er waren een aantal merkwaardige zaken naar boven gekomen die zouden wijzen op een mogelijk complot tegen King. Zo concludeerde in 1978 een commissie die in opdracht van het Amerikaanse huis van afgevaardigden een onderzoek uitvoerde, dat er aanwijzingen waren dat er sommen geld op het hoofd van King waren uitgeloofd om hem te vermoorden. Op dit moment blijven de dossiers gesloten en is er geen sprake van het vrijgeven van deze dossiers, omdat er geen MLK-records act bestaat. 

Het Lorraine Motel in Memphis waar de aanslag plaats vond is inmiddels een gedenkplek en museum voor de strijd voor burgerrechten geworden.

In 2018 is het op 4 april precies 50 jaar geleden dat MLK in Memphis werd vermoord.  Het afgelopen jaar werd er al aandacht aan besteed in Amerika. In Europa zal er ook aandacht voor zijn.

Op dit moment wordt er in de nieuwe kerk te Amsterdam aandacht besteed aan het gedachtengoed van MLK.

De strijd voor een rechtvaardigere wereld en verdeling van welvaart en welzijn blijft nodig en dat kunnen we bereiken door samenwerking. Pas dan als dit bereikt is, kunnen we in de geest van een gospelsong zeggen; Eindelijk vrij, Eindelijk vrij. God allemachtig we zijn eindelijk vrij.