10. okt, 2017

Met dank aan een speech van de rector

Ik zat de eerste 4 jaar van mijn middelbare school op het Mendel College te Haarlem.

Mijn droom was altijd om dierenarts te worden, maar helaas bleek dat onmogelijk. Exacte vakken lagen mij totaal niet en ik was geen briljante leerling.  De HAVO heb ik wel goed kunnen doorlopen, maar de keuze voor een andere studie werd beinvloed door deze omstandigheden.

Aan het begin van het schooljaar, werd je altijd per jaarlichting ontvangen door de rector. Die hield dan een speech om ons te motiveren.

In het 3e jaar van de HAVO hield de heer Kletter, toenmalig rector een speech over een onbekende Engelsman. Deze Michael Ventris, was een architect die belangstelling had voor geschiedenis van de klassieke oudheid, met name Griekenland en gegrepen was door de uitdaging om een nog niet ontcijferd schrift, het zogenaamde Lineair B te ontravelen. Schriftsystemen zoals het spijkerschrift, de Egyptische en Maya-hieroglypen waren veel ouder.

Het idee tot de jaren 50 was dat de oudste geschriften en verhalen van Homerus waren en dat Europa geen oudere schriftsystemen bezat.  

De archeoloog van het begin van de 20e eeuw op Kreta, was Arthur Evans. Hij had veel kleitabletten opgegraven met een schrift dat lineair B werd genoemd. Evans had veel werk gestoken om te komen tot een ontcijfering en kon een aantal tekens verklaren, maar de grote doorbraak was er niet gekomen.

Het probleem bij ontcijferen is onder meer gelegen in het feit, dat je kennis dient te hebben van de onderliggende taal. Evans had veel opgegraven op Kreta en wist veel van de Minoische beschaving. Hij zocht daar dan ook de oplossing voor het ontcijferen en stond niet open voor alternatieve mogelijkheden.

Michael Ventris zou op 14 jarige leeftijd in contact zijn gekomen met Evans en hem gevraagd hebben of het inderdaad waar was, dat het lineair B niet ontcijferd was.

De heer Kletter vertelde in zijn verhaal, dat Michael Ventris zonder kennis en formele opleiding op het gebied van taal, archeologie en cryptografie er uiteindelijk in slaagde om in 1956 het lineair B te ontcijferen.

Tragisch genoeg overleed hij zeer jong op 34-jarige leeftijd tengevolge van een auto-ongeluk, kort na de de ontcijfering.

Deze inspirerende speech van de rector, dat er heel veel mogelijk is, door hard te werken, toewijding en betrokkenheid, heeft mij als jonge havist geinspireerd, om na de HAVO door te studeren en mij te richten op een universitaire opleiding tot archeoloog.

Of hij in zijn speech ook sprak van het belang van een open mind te hebben, kan ik mij niet meer herinneren.  Michael Ventris verhaal is echter wel heel bijzonder en ik ben de heer Kletter dankbaar voor het openen van een wereld die mij heeft gestimuleerd en mij uiteindelijk een academische titel heeft opgeleverd.