5. jun, 2015

Van Surinaamse kikker naar kikker en padverzameling

Vrienden en bekenden weten het ondertussen wel. Ik verzamel Kikkers, in alle soorten en maten. Ik heb echt hele mooie en bijzondere kikkers gekregen van een aantal dierbare vrienden. Sommige kikkers en padden komen helemaal uit Azie.  Er is een houten kikker van de IKEA en zelfs een kikker op een koffiemok. Raar om iets met kikkers te hebben. Tsja, net zo raar als het verzamelen van uilen, koeien, katten, honden. Maar blijkbaar is het niet ongewoon, want als ik even google, dan kom ik uit op catawiki verzamelaarsplatform. Daar staan hele grappige en leuke kikkers op. En ze zijn te koop, voor hele acceptabele prijzen. Maar zo spaar ik geen kikkers. Aan mijn kikkers moet een verhaal vastzitten. Dus de meeste kikkers belanden in mijn verzameling omdat ik ze tegenkom  op mijn nationale en internationale reizen. De gekregen kikkers uitgezonderd natuurlijk!

Hoe is het allemaal begonnen dan? Was het een jeugdige bevlieging. Nee, ik ben namelijk pas op latere leeftijd begonnen met een kikkerverzameling. Uit mezelf, nee door een geschenk. Tijdens mijn studie archeologie en cultuurgeschiedenis van Indiaans Amerika ben ik me gaan specialiseren in Amazonie en het Caraibisch gebied. Na een veldwerk verricht op het eiland Saba en in Frans-Guyana van 4,5 maanden, keerde ik huiswaarts. Aan mijn veldwerkverplichtingen had ik voldaan, maar mijn scriptie-onderzoek was nog niet voltooid. Ik ging stage lopen in het Museum Volkenkunde te Leiden bij de conservator Latijns-amerika Ted Leyenaar. Het museum beschikt over een grote verzameling Surinaams aardewerk. Dit werd het onderwerp van mijn  onderzoek en met name de betekenis van de decoraties op het aardewerk.   

Het aardewerk bestaat voor een deel uit dierenfiguren, maar vaak komen ook op andere voorwerpen als kannen en kruiken, schotels en kopjes gestileerde dierenfiguren voor. De betekenis van deze dierensymbolen valt te relateren aan de Kosmologie en de ontstaansgeschiedenis van de Kalihna (het Indiaanse volk der Caraiben) die aan beide kanten van de rivier de Marowijne leven. De Marowijne vormt de grensrivier tussen Suriname en Frans-guyana. In mijn onderzoek werd ik bijgestaan door een vertegenwoordiger van de Kalihna, Frans Malajuwara. Een uiterst beminnelijk mens en gepassioneerd hoeder van de geschiedenis van zijn volk. Er valt nog heel veel te leren over de betekenis van deze decoraties en inmiddels zijn een aantal onderzoekers bezig met promotie-onderzoeken naar deze Surinaamse voorwerpen.

Er komen zeer veel verschillende soorten padden en kikkers voor in Suriname. Ze dragen prachtige namen, zoals Busitodo (bladpad), Jesitodo (oorpad), tututodo (hoornpad) of blakageribontodo (bonte hyla). Graag zou ik deze dieren een keer in het echt willen zien, dus een reis naar Suriname zou ik nog wel willen maken.

Enfin, volgens biologen voelen kikkers een verandering van de luchtvochtigheid snel aan en voorspellen ze de regen. Het zou kunnen zijn dat de Kalihna ze daarom een bijzonder rol als vruchtbaarheidssyymbool toekennen.

In mijn speurtocht naar de betekenis van deze decoraties en kikkers en padden in het bijzonder, maakte ik veelvuldig gebruik van de kennis van de bibliothecaresse van het museum. Zij was bijzonder gecharmeerd van mijn onderzoek en het was uit haar handen dat ik, na het afronden van de scriptie en afstuderen, mijn eerste leuke groene kikker mocht ontvangen,  daarmee onbedoeld een aanzet gevend tot mijn inmiddels aardige verzameling Kikkers. Grote dank ben ik dus verschuldigd aan Leneke.

Het was dan ook een grote verrassing dat ik onlangs tijdens een bezoek aan Den Bosch leerde dat in Carnavalstijd, de kikker een belangrijk symbool is. Je ziet ze dan ook op een aantal beelden in de stad en ze worden gretig aangeboden in diverse winkels. Den Bosch heet dan Oeteldonk, het schijnt een verwijzing naar moerassen rond de stad te zijn. Die dan weer worden bewoond door mijn groene of bruine vriendjes. Terwijl de Zuid-amerikaanse kikkers en padden heel veel felle kleuren kunnen hebben. Dat is meestal een aanwijzing voor een giftige huid. Het gif van de Gifkikkers kan als grondstof dienen voor pijlgif, waarmee sommige Amazonie-Indianen jagen op andere dieren. Maar om deze dieren zelf te zien in Europa, moet je doorgaans naar een dierentuin om die te bekijken.

Mocht u overigens van uw gifkikkertje afwillen, dan is er altijd nog een plaatsje in mijn verzameling.  Mits mooi van kleur en niet groter dan een paar decimeters.     

 

http://amazonian-museum-network.org/nl/dierlijke-voorstellingen