29. mrt, 2016

De betekenis achter een straatnaambord

De Dirk Hartogh straat is een straat in Amsterdam, in de Zeeheldenbuurt. Hij is in goed gezelschap naast Abel Tasman, Jacob van Heemskerk,  Cornelis Houtman,  Antonio van Diemen en Willem Barents. Waarom staat een eenvoudige Amsterdammer in dit rijtje van illustere zeehelden?

Een man waarvan we weten dat hij in1580 gedoopt werd en dat hij in 1621 in de Nieuwe Kerk te Amsterdam werd begraven. Hij was het 2e kind van minstens 4 kinderen.  Zijn ouders woonden waarschijnlijk op de brouwersgracht.  Dus vlakbij het IJ.

Heeft hij daar als kind over het water getuurd en gedroomd van verre kusten? Geintrigeerd als ik was, door de man ging ik op zoek naar sporen van hem. Hij was in de Nieuwe Kerk begraven, dus ging ik naar de Nieuwe Kerk om te kijken of men daar een grafsteen van hem kon vinden. Nee, geen grafsteen te vinden en alle knekels waren al lang geruimd omdat men al lang geleden een vloerverwarming ging aanleggen. Dus ging ik naar het Stadsarchief, waar men wel meer informatie over hem had, zoals het doopbewijs en zijn overlijdensakte. De naam Dirck of Dirk heeft meerdere betekenissen, ook in de maritieme wereld:       

Dirk

Dirk is een Nederlandse jongensnaam. Het betekent `macht Over de mensen`. Extra info: Waar wordt het gebruikt? De naam Dirk wordt voornamelijk gebruikt in Nederland en in Engelstalige landen. Het is een verkorte vorm van Diederik, gebruikt in Nederland. 


 Of kraanlijn, de lijn waarmee de giek van een zeilschip wordt opgehouden wanneer er niet gezeild wordt.

Wat hem ook geinspireerd heeft, feit is dat hij in 1616 van de rede van Texel vertrok als schipper van het schip de Eendracht met als bestemming Bantam. Onderweg had hij te maken met weinig wind, waardoor de reis tussen Kaapverdie en Kaap de Goede Hoop veel te lang duurde.  Uiteindelijk heeft hij de Indische oceaan overgevaren en kwam  hij op 25 oktober bij onbekende eilanden aan. Deze eilanden kregen  zijn naam, de Dirk Hartog eilanden, maar vast niet onmiddellijk. De eilanden liggen voor de westkust van het Zuidland, hetgeen wij nu kennen als Australie. Terra Australis is latijn voor Zuidland.

Voor zover ik heb kunnen reconstrueren is er geen scheepjournaal van hem bewaard gebleven.  Wel liet hij een tinnen bord achter, hierin werd een tekst gekrast:      "1616 DEN 25 OCTOBER IS HIER AENGECOMEN HET SCHIP DEENDRACHT VAN AMSTERDAM DE OPPERKOOPMAN GILLIS MIBAIS VAN LVICK SCHIPPER DIRCK HATICHS VAN AMSTERDAM DE 27 DITO TE SEIL GEGHN NA BANTUM DE ONDERKOPMAN IAN STINS DE OPPERSTIVIERMAN PIETR DOOKE VAN BILL ..."

 Dit tinnen bord is de oudste vermelding van Europeanen die voet aan wal zette op het onbekende Zuidland, nu dit jaar 400 jaar geleden. Het is nu in het bezit van het Rijksmuseum te Amsterdam.

Dit feit wordt natuurlijk groots gevierd in Nederland. U heeft vast de affiches, de banieren, de tv en internet spotjes al gezien, waarin deze viering wordt aangekondigd? Bij u om de hoek vinden toch activiteiten plaats? Niet, maar dan toch wel minstens in Amsterdam. Men is toch wel trots op hetgeen deze stadgenoot heeft bereikt? Niets van dit alles.

Er is een website van de Nederlandse overheid, die een aankondiging doet van 400 jaar banden tussen Nederland en Australie:  http://www.dirkhartog2016.nl/

Zie ook de net geopende tentoonstelling Mapping Australia in het Aboriginal Art museum te Utrecht.

http://www.aamu.nl/Nu-te-zien

 

Adres

AAMU
Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst
Oudegracht 176
3511 NP  Utrecht
T 030 2380100
E info@aamu.nl