17. sep, 2015

Beroemd om zijn teksten JAc P. Thijsse

In de 4e klas van de lagere school (nu groep 6 van de basisschool) kreeg ik les van een onderwijzeres. Zij heette juffrouw van der Putten. Groot was haar liefde voor Nederland en de natuur.  In haar lessen heb ben we hier van kunnen profiteren.  In navolging van de Romeinse spreuk: een gezonde geest huist in een gezond lichaam, liet ze ons flink bewegen.  Dat kun je natuurlijk heel goed doen door te gaan wandelen.

Onder haar bezielende leiding wandelden we regelmatig in de omgeving van Haarlem. Bijvoorbeeld naar de Kennemer duinen, het  Kopje of elders.

Voor het vak biologie nam ze ons mee naar een bijzondere heemtuin: het Thijsse’s hof te Bloemendaal. Deze heemtuin is vernoemd naar Jac. P. Thijsse, een biologie leraar die een groot deel van in leven in Bloemendaal woonde. Hij is beroemd geworden vanwege zijn voortrekkersrol op het gebied van de natuurbescherming in Nederland.  Het is dan ook in zijn geest dat de heemtuin circa 800 soorten planten telt die in de duinen van Zuid-Kennemerland voorkomen.  De Duindoorn bleef mij altijd bij, waarschijnlijk vanwege zijn vrolijke royalistische kleur.

Onlangs vierde ik vakantie op het eiland Texel. In het bezoekerscentrum Ecomare werd even stilgestaan bij het feit dat Jac P. Thijsse op het eiland heeft verbleven. 

In zijn jeugd bezocht hij namelijk de kweekschool te Amsterdam.  Na de kweekschool werd hij onderwijzer aan de Franse school in Den Burg op Texel. Een belangrijke motivatie voor hem om naar Texel te gaan, was het feit dat de Waddeneilanden een bijzondere flora kennen.

Planten op Texel

De verschillende natuurgebieden op het eiland hebben allemaal hun kenmerkende planten. Op de strandvlaktes groeien biestarwegras en zeepostelein, de eerste duinvormers. In de zeereep vind je helm, blauwe zeedistel en zeeraket. In de jonge duinvalleien, groeien veel zeldzame planten, zoals parnassia en orchideeën. De oudere duinen zijn met heide begroeid, en er staat ook klokjesgentiaan en zonnedauw. In de Mokbaai, de Slufter en de op de Schorren groeien kwelderplanten zoals zeekraal en lamsoor.  

Jac P. Thijsse heeft veel liefde voor Texel opgevat en verdween van het eiland, omdat zijn aanstaande echtgenote niet op Texel wilde wonen.  Zelf kenmerkte hij zich als dat hij Texelaar tot het eind toe zou blijven.

Voor het grote publiek werd hij vooral bekend vanwege zijn publicaties.  Na 1904 verschenen 38 boeken die door Thijsse zijn geschreven en bovenal handzame gidsen, zoals Het intieme leven der vogels, het vogelboekje en Nederlandsche vogels.  Dankzij de Koekfabrikant Verkade, verschenen er de Verkade-albums. In de albums van Verkade kon men plaatjes plakken die bij de koekjes zaten,  Dit was een illustratieve ondersteuning van de tekst die Thijsse schreef. De serie begin met de 4 seizoenen. Het werd zo populair, dat sommige boeken een oplage van meer dan 100.000 bereikten.

In de geest van Thijsse kreeg ik in de jaren 70 les van juffrouw van der Putten over de prachtige planten uit de Duinen. Nog steeds krijgen schoolklassen les over de natuur.  Het is jaren geleden  dat ik er een voetstap zette, maar het adagium door de natuur onvergetelijk te beleven, is altijd gebleven en dat zou Jac P. Thijsse vrolijk doen stemmen!

 Tenslotte kreeg hij zelfs een monument in Den Burg, ontworpen door niemand minder dan Jan Wolkers.