9. okt, 2016

Van Asser tot Santos, Nobelprijzen voor de vrede

Deze week werd aan de Colombiaanse president Santos de Nobelprijs voor de Vrede 2016 uitgereikt. Hij en de onderhandelaars kregen dit vanwege hun inspanningen om een einde te maken aan de burgeroorlog tussen FARC en regeringsleger, die meer dan 50 jaar in zijn land woedde. 

Helaas heeft de bevolking tijdens een referendum, met een krappe meerderheid zich tegen het vredesakkoord uitgesproken, of wellicht tegen de amnestie die verleend is aan hen die hebben gestreden. Kortom, de onderhandelaars moeten opnieuw aan het werk. De prijs van de vrede was hoog, met zo'n 250.000 doden die de afgelopen 50 jaar vielen in dit conflict.

Het comite die jaarlijks moet kiezen uit de vele kandidaten, had dus weer een bijzondere klus te klaren. Wellicht wilde zij met deze keuze het moeizame vredesproces een steun in de rug geven.

In 2013 bezocht ik het museum Nobel in Stockholm. Het is een klein museum, maar het geeft enig inzicht in de geschiedenis van de Nobelprijzen, de nalatenschap van Alfred Nobel en de meest opmerkelijke mensen die de prijzen hebben gewonnen. Er worden prijzen uitgereikt voor Vrede, Literatuur, Scheikunde, Geneeskunde, Economie en Natuurkunde. Nederlanders wonnen in alle categorieen behalve op het gebied van de literatuur.

Op dat moment was een oudere dame een lezing aan het houden. Wij liepen rond om de permanente tentoonstelling te bekijken, maar onze aandacht werd toch getrokken door het verhaal die deze dame hield.

Het bleek de Amerikaanse Jody Williams te zijn, die jarenlang had geijverd om het gebruik van landmijnen tegen personen in de ban te doen, vanwege het hoge aantal burgerslachtoffers in de conflicten van de afgelopen decennia.

Deze prijs werd in 1997 uitgereikt en Williams vertelde over de moeizame strijd voor de afschaffing, die in het begin nauwelijks werd gehoord. De inspanningen werden echter op een gegeven moment beloond en kwam er aandacht voor deze zaak. Niemand minder dan Prinses Diana hielp mee om te ijveren voor de afschaffing en het kan heel goed zijn, dat de publiciteit rond haar persoon, de publieke opinie heeft doen kantelen en de strijd voor afschaffing een positieve wending heeft gegeven.

In ieder geval was het een bijzonder moment om naast een "laureaat" (een gelauwerde) te staan, die na de lezing, de bezoekers in de gelegenheid stelde om een gesigneerd boek van haar af te nemen.

Het werk van de enige Nederlander die ooit de Nobelprijs voor de Vrede wist te winnen is nog permanent aanwezig in het straatbeeld van Den Haag. Het was de Amsterdamse jurist en diplomaat Tobias Asser, die een belangrijke rol speelde in het internationale recht.  Hij heeft een belangrijke rol gespeeld in de vorming van het permanente hof van arbitrage. Hiervoor werd hem de Nobelprijs voor de Vrede in 1911 uitgereikt. Het hof vestigde zich in 1913 in het Vredespaleis en is bedoeld om internationale geschillen tussen landen te beslechten. 

Misschien kan een Nederlander nog een belangrijke rol spelen op het gebied van de diplomatie en het stimuleren van het vredesproces in de toekomst, indien er ooit een Nederlandse Secretaris-generaal voor de VN wordt gekozen. Maar dat blijft natuurlijk koffiedik kijken.

Overigens wordt de Nobelprijs voor de Vrede, als enige Nobelprijs,  in het raadhuis in Oslo uitgereikt, terwijl de wetenschapsprijzen juist in Stockholm worden overhandigd.

Bent u in de gelegenheid, breng dan een bezoek aan het Nobel peace center te Oslo:

   http://www.visitoslo.com/en/product/?TLp=181849

of als u hele goede connecties bezit, want alleen op uitnodiging kunt u getuige zijn van de uitreiking van de prijs in december 2016:

Nobel Peace Prize

10-11 December Oslo celebrates the Nobel Peace Prize with the prize ceremony, a torchlight parade and a concert in honour of the laureate.