9. feb, 2015

Tekst

Durgerdam ontwaakt

Wat een cadeautje was het weer, zei één van mijn wandelvrienden! Dat kan ik alleen maar beamen. Het was een lange tijd geleden dat we met een groepje hadden gewandeld. De inspiratie voor de wandeling in Amsterdam ten noorden van het IJ, kwam van onze grote Nederlandse schilder en etser Rembrandt van Rijn.

Wellicht heeft hij de voorloper van het IJ-veer genomen om aan de overkant te komen. Zijn doel Volewijk. Ook nu geldt Volewijk als startpunt van de wandeling. Op de plek staan nu de luchtschachten van de IJ-tunnel en een groot huis. Het is nu gelegen aan de meeuwenlaan. In de tijd van Rembrandt was dit een beruchte plek, namelijk het galgenveld. Rembrandt had vernomen dat hier Elsje Christiaens was opgehangen, nadat ze verwurgd was. Dit Deense meisje was in 1664 op zoek naar werk gegaan in Amsterdam, met het doel een betrekking als dienstmeisje te krijgen. Helaas vond ze geen werk en kon haar hospita niet betalen voor de genoten logies.  Elsje vermoordde haar met een bijl, werd gearresteerd en ter dood veroordeeld. Hij maakt daar 2 indrukwekkende etsen van.  

De wandeling voert eerst nog door een stuk Amsterdam-noord en via het Vliegenbos belandt je in Nieuwendam, op de Nieuwendammerdijk. Dit dijkdorp lag er prachtig bij in een mooi winterzonnetje. Het is koud, maar helder. We passeren een mooie woning met een gevelsteen “de halve maan” ontworpen door J.London voor scheepsbouwer De Vries Lentsch.  Het dorp is aangelegd op de Tweede Waterlandse zeedijk. Het cafe het Sluisje lonkte in de verte, maar we waren nog te vroeg en trouwens we hadden al een kopje koffie genoten in het café van het filmmuseum Eye. Deze dijkwoning uit 1565 was lange tijd in gebruik als koffiehuis met de naam, Het Amsterdamse veerhuis. Dit huis dat al weer 110 jaar een café is, draagt nu zijn naam van de sluis, die hier al in 1516 werd aangelegd, om het water te reguleren tussen het IJ en de Nieuwendammerpolder. Dit is wel een plek om nog eens in een jaargetijde terug te keren, waarin je op het terras kunt zitten, ergens tussen  april en september. De Nieuwendammerdijk gaat op een gegeven moment over in de Schellingwouderdijk. Dit dorpje heeft een mooi kerkje en ligt in de buurt van de Oranje sluizen, die we rechts laten liggen, want we richten ons vizier op het schone Durgerdam.  

Hier bevinden we ons duidelijk in Waterland, dit is Nederland ten voeten uit. Eigenlijk zouden alle buitenlandse bezoekers hier even langs moeten gaan. Dit veenweidelandschap is doorsneden met sloten en watertjes en wordt bewoond door watervogels en gekenmerkt door veel houten huisjes. Dit landschap is ontstaan door de mens en fungeert nu als broed en schuilplaats voor weidevogels als de Grutto, de Goudplevier en de Smient. Het moet fantastisch zijn om hier met een kano tussen de rietkragen door je over de smalle watertjes voort te bewegen. Inmiddels zijn we bijna in Durgerdam aanbeland. Hier krijgen we de kans om in het café van het Amsterdam village hotel een lunch te gebruiken. Een van de mannen zegt dat Durgerdam een eigen liedje heeft, dat hoog in de Top 2000 stond dit jaar. Het heet Durgerdam slaapt en is geschreven door Jeroen Zeilstra die daarmee in 2002 de Annie M.G. Schmidt prijs binnensleepte voor de mooiste Nederlandse tekst. 

Een stukje van de tekst luidt:  Stilte om de huizen aan de Durgerdammerdijk, weemoed op het spiegelgladde water. ’s Morgens vier uur, vogels, mensen alles ligt te slapen. Niemand heeft gezien dat ik er ben. Durgerdam, zo mooi, zo hemelsblauw, waar is de tijd gebleven. Het huis en het bed waarin ik sliep met jou. De liefde van mijn leven. Rokend loop ik rustig langs de steigers en de kade, slenterend langs bootjes die ik af en toe herken. Ooit kwam ik hier aangezeild en jij was toen mijn haven. Niemand die nog weet dat ik er ben.

Het is inderdaad een prachtig gezicht als je voor het hotel staat en de huizen aan de kade ziet, het meer is nu praktisch verlaten. De schepen liggen afgemeerd, de was wappert in de wind en af en toe stopt een auto. Een paar jonge wandelaarsters passeren ons, ze zetten er een ferme pas in.  Je kunt stellen dat inmiddels Durgerdam ontwaakt is.  We richten ons nu op het volgende herkenbare punt in het landschap, de stompe toren van Ransdorp. Het was hier dat Geertje Dirckx woonde bij haar broer. Geertje kwam na de dood van Saskia van Uylenburgh in het huishouden van Rembrandt terecht als kindermeisje van Titus, zijn zoon. Er bestaat een prachtige prent van Rembrandt, die waarschijnlijk geschilderd is staande vanaf de Diemerdijk, en met een blik over het IJ deze dorpjes heeft vastgelegd, het silhouet van Ransdorp is duidelijk herkenbaar, juist door de stompe toren. In het dorp achter de kerk bevindt zich ook een prachtig voormalig raadhuis. Het was hier dat de afgevaardigden van de unie van Waterland vergaderden. Nu is het een unieke trouwlokatie en mocht men dorstig zijn geworden, dan is er plaats voor een receptie in het plaatselijke hotel en café de Zwaan. Houten huizen, een oude brug en boerderijen vervolmaken het beeld van een landelijk dorpje onder de rook van Amsterdam, maar het voelt of je veel verder weg bent, uit de Randstad en in een andere gebied.